PrEP không thay thế PEP cho tình huống vừa xảy ra. Hãy đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá PEP; sau khi hoàn thành PEP, nhân viên y tế có thể hướng dẫn chuyển sang PrEP nếu nguy cơ còn tiếp diễn.
01PrEP khác PEP như thế nào?
PrEP — dự phòng trước phơi nhiễm — được dùng trước và trong giai đoạn một người có khả năng tiếp xúc với HIV. PEP — dự phòng sau phơi nhiễm — là liệu trình khẩn bắt đầu không muộn hơn 72 giờ sau một sự cố cụ thể.
| PrEP | PEP | |
|---|---|---|
| Thời điểm | Trước nguy cơ có thể xảy ra | Sau một lần phơi nhiễm có thể có |
| Mục đích | Dự phòng chủ động, liên tục hoặc theo phác đồ phù hợp | Ứng phó khẩn cấp |
| Điều kiện chính | Phải xác nhận không nhiễm HIV trước khi bắt đầu | Đánh giá trong vòng 72 giờ |
02Ai nên cân nhắc PrEP?
PrEP có thể phù hợp với người không nhiễm HIV nhưng muốn có thêm một lớp bảo vệ vì nguy cơ có thể lặp lại. Bạn có thể chủ động hỏi về PrEP nếu:
- Có bạn tình nhiễm HIV nhưng chưa xác nhận duy trì tải lượng vi-rút dưới ngưỡng phát hiện.
- Không phải lúc nào cũng dùng bao cao su khi quan hệ hậu môn hoặc âm đạo.
- Gần đây từng dùng PEP hoặc từng được chẩn đoán STI.
- Có nhiều bạn tình, chưa rõ tình trạng HIV của bạn tình hoặc có dùng chung dụng cụ tiêm chích.
- Đơn giản là bạn muốn kiểm soát tốt hơn nguy cơ HIV của mình.
Không cần phải tự gắn mình vào một “nhóm nguy cơ” mới được hỏi về PrEP. CDC hiện khuyến nghị nhân viên y tế thông tin về PrEP cho mọi người trưởng thành và vị thành niên có hoạt động tình dục, đồng thời có thể kê cho người yêu cầu sau đánh giá phù hợp.
03Trước khi bắt đầu cần kiểm tra gì?
Điều quan trọng nhất là xác nhận bạn không nhiễm HIV, kể cả đánh giá khả năng nhiễm HIV cấp nếu vừa có phơi nhiễm hoặc có triệu chứng nghi ngờ. Dùng PrEP khi đã nhiễm HIV nhưng chưa được điều trị đầy đủ có thể làm vi-rút kháng thuốc.
Tùy loại thuốc, cơ sở y tế có thể kiểm tra chức năng thận, viêm gan B, thai kỳ, STI và các thuốc đang dùng. Viêm gan B không tự động loại trừ PrEP, nhưng việc bắt đầu hoặc ngừng một số thuốc cần được theo dõi vì thuốc cũng tác động lên vi-rút viêm gan B.
04PrEP được sử dụng như thế nào?
Các lựa chọn có thể gồm thuốc uống hằng ngày hoặc thuốc tiêm tác dụng kéo dài; khả năng cung cấp và chỉ định khác nhau tại từng quốc gia/cơ sở. Một số phác đồ uống theo tình huống chỉ phù hợp với nhóm cụ thể và không nên tự áp dụng từ công thức trên mạng.
Loại PrEP tốt nhất là loại phù hợp về y khoa, có thể tiếp cận và bạn có thể dùng đúng lịch.
PrEP không bảo vệ ngay sau viên đầu tiên trong mọi loại tiếp xúc. Thời gian đạt mức bảo vệ phụ thuộc phác đồ và mô tiếp xúc, vì vậy hãy hỏi rõ nhân viên y tế khi nào có thể xem là đã được bảo vệ và cần biện pháp bổ sung trong bao lâu.
05Theo dõi khi dùng PrEP
Bạn cần tái khám đúng hẹn để xét nghiệm HIV, nhận thuốc hoặc tiêm liều tiếp theo, đánh giá tác dụng không mong muốn và xét nghiệm STI theo loại tiếp xúc. Với PrEP uống, chức năng thận có thể cần được theo dõi định kỳ tùy thuốc, tuổi và bệnh nền.
Nếu bỏ nhiều liều, trễ lịch tiêm, muốn dừng thuốc hoặc có một phơi nhiễm trong giai đoạn bảo vệ chưa đầy đủ, hãy liên hệ nơi cấp PrEP. Đừng tự tiếp tục hay ngừng dựa trên cảm giác.
06PrEP không làm được điều gì?
- Không ngừa lậu, giang mai, chlamydia, HPV hoặc các STI khác.
- Không ngừa thai.
- Không thay thế xét nghiệm HIV định kỳ.
- Không phải thuốc điều trị đầy đủ cho người đã nhiễm HIV.
- Không làm mất giá trị của bao cao su, chất bôi trơn và giao tiếp về đồng thuận.
Nguồn tham khảo
Nguồn được truy cập ngày 21/07/2026. Bài viết diễn giải cho mục đích giáo dục, không thay thế hướng dẫn trực tiếp của nhân viên y tế.
Bộ Y tế — Hướng dẫn dự phòng trước phơi nhiễm HIV ↗CDC — Clinical Guidance for PrEP · Cập nhật 30/04/2026 ↗Bộ Y tế — Mở rộng dịch vụ PrEP tại Việt Nam ↗Nội dung đã được đối chiếu với các nguồn trên nhưng chưa có chuyên gia y tế của Fuji Sumo rà soát. Không dùng bài này để tự kê đơn hoặc trì hoãn chăm sóc.